მეორე მსოფლიო ომის ისტორიაში ბევრი სახელი უკავშირდება უმძიმეს დანაშაულებს, თუმცა ერთ-ერთი ყველაზე შემზარავი ფიგურა გერმანელი ექიმი იოზეფ მენგელეა, რომელიც ისტორიაში „სიკვდილის ანგელოზის“ სახელით შევიდა. მისი საქმიანობა დღემდე ითვლება მედიცინის ეთიკისა და ადამიანის უფლებების ერთ-ერთ ყველაზე ბნელ მაგალითად.
ვინ იყო იოზეფ მენგელე?
იოზეფ მენგელე 1911 წლის 16 მარტს, გერმანიაში დაიბადა. მან მედიცინა და ანთროპოლოგია შეისწავლა და ახალგაზრდობიდანვე იზიარებდა ნაცისტური იდეოლოგიის რასობრივ თეორიებს. მოგვიანებით შეუერთდა ნაცისტურ პარტიასა და SS-ის დანაყოფებს.
1943 წელს მენგელე პოლონეთში მდებარე აუშვიც-ბირკენაუს საკონცენტრაციო ბანაკში გადაიყვანეს, სადაც მისი სახელი ათასობით ადამიანის ტანჯვასა და სიკვდილს დაუკავშირდა.
„სიკვდილის ანგელოზი“
აუშვიცში ჩასული მატარებლების წინ მენგელე ხშირად თავად წყვეტდა პატიმრების ბედს. ერთი ხელის მოძრაობით არჩევდა, ვინ გაიგზავნებოდა იძულებით სამუშაოზე და ვინ – პირდაპირ გაზის კამერებში.
გადარჩენილთა მოგონებების მიხედვით, ის განსაკუთრებულ ინტერესს იჩენდა ბავშვების, განსაკუთრებით ტყუპების მიმართ. სწორედ ამის გამო მას „სიკვდილის ანგელოზი“ შეარქვეს.
სასტიკი ექსპერიმენტები
მენგელეს მიერ ჩატარებული ექსპერიმენტები არანაირ სამეცნიერო და ეთიკურ სტანდარტს არ შეესაბამებოდა. ის ცდილობდა შეესწავლა:
ტყუპების გენეტიკური მსგავსებები და განსხვავებები;
მემკვიდრეობითი თვისებები;
თვალის ფერის ხელოვნურად შეცვლის შესაძლებლობა;
სხვადასხვა ფიზიკური ანომალიები.
ექსპერიმენტები ხშირად ტარდებოდა ანესთეზიის გარეშე და იწვევდა მძიმე ტკივილს, დასახიჩრებასა და სიკვდილს. მრავალი ბავშვი და ზრდასრული ადამიანი ამ ცდების მსხვერპლი გახდა.
გაქცევა და დაუსჯელი ცხოვრება
ომის დასრულების შემდეგ მენგელემ მოახერხა დაკავებისთვის თავის არიდება. ის ჯერ არგენტინაში, შემდეგ პარაგვაისა და ბრაზილიაში ცხოვრობდა, სხვადასხვა ყალბი სახელით.
მიუხედავად იმისა, რომ წლების განმავლობაში მასზე საერთაშორისო ძებნა იყო გამოცხადებული, მენგელე არასოდეს წარდგენილა სასამართლოს წინაშე.
1979 წელს ის ბრაზილიაში ზღვის სანაპიროზე ცურვის დროს ინსულტის შედეგად გარდაიცვალა და დაიხრჩო. მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ დნმ-ის კვლევებმა დაადასტურა, რომ ნაპოვნი ნეშტი ნამდვილად იოზეფ მენგელეს ეკუთვნოდა.
მენგელეს მემკვიდრეობა
დღეს იოზეფ მენგელეს სახელი არა მხოლოდ ნაცისტური რეჟიმის სისასტიკის სიმბოლოა, არამედ გაფრთხილებაც, თუ რა შეიძლება მოხდეს მაშინ, როდესაც მეცნიერება, მედიცინა და სახელმწიფო იდეოლოგია ადამიანის ღირსებისა და უფლებების წინააღმდეგ გამოიყენება.
მისი ისტორია მსოფლიოს ახსენებს, რომ სამედიცინო ცოდნა და მეცნიერება ყოველთვის უნდა ემსახურებოდეს ადამიანის სიცოცხლის დაცვას და არასოდეს – დისკრიმინაციას, ძალადობასა და სისასტიკეს.
Multimedia.ge-ს დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი.
ინტერნეტ რესურსი 2018 წლიდან ფუნქციონირებს