რამდენს ხარჯავს აშშ ყოფილი პრეზიდენტების შენახვაზე?
აშშ-ის პრეზიდენტის თანამდებობის დატოვება არ ნიშნავს სახელმწიფო შეღავათების დასრულებას. ამერიკის კანონმდებლობა ყოფილ პრეზიდენტებს მთელი სიცოცხლის განმავლობაში უნარჩუნებს პენსიას, ოფისს, თანამშრომლებს და გარკვეულ სხვა სარგებელს. გარდა ამისა, მოქმედი კანონმდებლობით მათ სიცოცხლის ბოლომდე Secret Service-ის დაცვაც ეკუთვნით.
2026 წლის მდგომარეობით აშშ-ს ჰყავს ოთხი ცოცხალი ყოფილი პრეზიდენტი — ჯო ბაიდენი, ბარაკ ობამა, ჯორჯ ბუში და ბილ კლინტონი. მათი შენახვის ძირითადი ადმინისტრაციული ხარჯი წელიწადში დაახლოებით 5 მილიონ დოლარს აღემატება**, თუმცა ეს საბოლოო თანხა არ არის: Secret Service-ის დაცვის სრული ღირებულება ამ ანგარიშში ცალკე არ არის ასახული. 2026 წლის საბიუჯეტო მონაცემებზე დაყრდნობით, ყოფილი პრეზიდენტების პენსიებსა და სხვადასხვა ადმინისტრაციულ შეღავათებზე დაახლოებით **5.2 მილიონი დოლარი** იყო გათვალისწინებული.
რამდენია პრეზიდენტის პენსია?
ყოფილი პრეზიდენტის ძირითადი პენსია კანონით მიბმულია აღმასრულებელი ხელისუფლების დეპარტამენტის ხელმძღვანელის, ანუ Cabinet Secretary-ის, ხელფასზე. 2026 წლის ფედერალური სახელფასო ცხრილით შესაბამისი Executive Schedule-ის I დონის წლიური ანაზღაურება 253,100 დოლარია.
ეს ნიშნავს, რომ მოქმედი წესით ყოფილი პრეზიდენტის წლიური საპენსიო ანაზღაურება დაახლოებით 253 ათასი დოლარია, ანუ თვეში დაახლოებით 21,100 დოლარი გადასახადების დაქვითვამდე.
თუმცა ზოგიერთ ყოფილ პრეზიდენტს შეიძლება სხვა სახელმწიფო პენსიაც ჰქონდეს. მაგალითად, ჯო ბაიდენს ხანგრძლივი სენატორული და ვიცე-პრეზიდენტის კარიერის გამო ცალკე ფედერალური საპენსიო უფლება აქვს.
ოფისი და თანამშრომლები
Former Presidents Act-ის მიხედვით, სახელმწიფოს ყოფილი პრეზიდენტისთვის ოფისის შექმნა და შესაბამისი საოფისე სივრცის უზრუნველყოფა ევალება. ყოფილ პრეზიდენტს ასევე შეუძლია ჰყავდეს სახელმწიფო დაფინანსებით თანამშრომლები.
კანონი პირველ 30 თვეში თანამშრომლების ანაზღაურებისთვის წელიწადში 150 ათას დოლარამდე ითვალისწინებს, შემდეგ კი ეს ზღვარი 96 ათას დოლარამდე მცირდება.
გარდა ამისა, სახელმწიფო აფინანსებს ოფისის გარკვეულ საოპერაციო ხარჯებს — კომუნიკაციებს, ტექნიკას, ავეჯს, ბეჭდვას, საოფისე მასალებსა და სხვა საჭიროებებს.
მოგზაურობის ხარჯებიც შეიძლება სახელმწიფომ დაფაროს
ყოფილ პრეზიდენტს და მის მაქსიმუმ ორ თანამშრომელს ოფიციალურ საქმიანობასთან დაკავშირებული გარკვეული მგზავრობის ხარჯები აუნაზღაურდებათ. კანონი უსაფრთხოებისა და მოგზაურობისთვის ყოველწლიურად თითოეულ ყოფილ პრეზიდენტზე 1 მილიონ დოლარამდე თანხის ავტორიზებასაც ითვალისწინებს იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც მას Secret Service-ის დაცვა არ აქვს.
ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ყოფილი პრეზიდენტი ავტომატურად იღებს მილიონ დოლარს ნაღდი ფულის სახით — თანხა ხარჯების დასაფინანსებლად გამოიყენება და მოქმედებს კონკრეტული პირობებით.
ყველაზე ძვირი შეღავათი — დაცვა
ყოფილი პრეზიდენტების სახელმწიფო ხარჯების ყველაზე რთულად დასათვლელი ნაწილი Secret Service-ის დაცვაა.
2012 წლის კანონით ყოფილ პრეზიდენტებსა და მათ მეუღლეებს სიცოცხლის ბოლომდე Secret Service-ის დაცვა აღუდგინეს. შესაბამისად, ყოფილი პრეზიდენტის რეალური სახელმწიფო ღირებულება მხოლოდ პენსიისა და ოფისის ხარჯით არ შემოიფარგლება.
დაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მოიცავს აგენტების მუშაობას, ტრანსპორტს, ტექნიკურ აღჭურვილობას, უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურასა და სხვა ოპერაციულ ხარჯებს. თითოეულ ყოფილ პრეზიდენტზე ამ ყველაფრის სრული წლიური ფასი საჯაროდ ერთ ციფრად არ ქვეყნდება.
ამიტომ ხშირად გავრცელებული განცხადება, თითქოს „ყოფილი პრეზიდენტი სახელმწიფოს მხოლოდ 250 ათასი დოლარი უჯდება“, რეალობას სრულად არ ასახავს.
საბოლოოდ, რამდენია გადასახადის გადამხდელის ხარჯი?
თუ მხოლოდ GSA-ს მიერ ყოფილ პრეზიდენტებზე გათვალისწინებულ პენსიებსა და ადმინისტრაციულ ხარჯებს შევხედავთ, ოთხი ყოფილი პრეზიდენტისთვის წლიური თანხა დაახლოებით 5 მილიონ დოლარზე მეტია.
მაგრამ ამ თანხას ემატება დაცვის სისტემა და სხვა ხარჯები, ამიტომ ოთხივე ყოფილი პრეზიდენტის სრული სახელმწიფო ღირებულება 5.2 მილიონ დოლარზე მეტია.
ამასთან, ყოფილი პრეზიდენტები სახელმწიფოსგან მიღებული პენსიის გარდა თავისუფლად აგრძელებენ კერძო საქმიანობას — წერენ წიგნებს, იღებენ ჰონორარებს, მონაწილეობენ ბიზნესსა და საქველმოქმედო საქმიანობაში. სწორედ ამიტომ აშშ-ში პერიოდულად ჩნდება დისკუსია იმის შესახებ, რამდენად გამართლებულია მილიონობით დოლარის სახელმწიფო დაფინანსება ადამიანებისთვის, რომლებსაც პრეზიდენტობის შემდეგ ხშირად მნიშვნელოვანი პირადი შემოსავალი და ქონება აქვთ.
ამერიკის ყოფილი პრეზიდენტისთვის პენსია მხოლოდ დასაწყისია. სახელმწიფო მას უნარჩუნებს ოფისს, თანამშრომლებსა და სხვა ადმინისტრაციულ მხარდაჭერას, ხოლო სიცოცხლის ბოლომდე უსაფრთხოებას — და სწორედ დაცვის ხარჯი ქმნის პაკეტის ყველაზე დიდ და რთულად დასათვლელ ნაწილს.
Multimedia.ge-ს დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი.
ინტერნეტ რესურსი 2018 წლიდან ფუნქციონირებს