რა უნდა ვიცოდეთ ანესთეზიის ალერგიულ რეაქციებზე

ანესთეზია თანამედროვე მედიცინის ერთ-ერთი ყველაზე უსაფრთხო მეთოდია და მილიონობით ადამიანს ყოველწლიურად უტარდება ყოველგვარი გართულების გარეშე. მიუხედავად ამისა, ბევრ პაციენტს აწუხებს კითხვა – შეიძლება თუ არა ანესთეზიაზე ალერგია განვითარდეს?

სპეციალისტების პასუხი ასეთია: დიახ, შესაძლებელია, თუმცა ეს ძალიან იშვიათი მოვლენაა. მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ ანესთეზიის შემდეგ განვითარებული ყველა არასასურველი რეაქცია ალერგია არ არის.

რა არის ანესთეზიის ალერგია?

ანესთეზიის ალერგია არის იმუნური სისტემის გადაჭარბებული რეაქცია ანესთეზიის დროს გამოყენებულ ერთ-ერთ მედიკამენტზე. ყველაზე მძიმე ფორმას ანაფილაქსია ეწოდება – მდგომარეობა, რომელიც გადაუდებელ სამედიცინო დახმარებას საჭიროებს.

საბედნიეროდ, ასეთი შემთხვევები იშვიათია, ხოლო ანესთეზიოლოგები სპეციალურად არიან მომზადებულნი მათი სწრაფად ამოსაცნობად და სამკურნალოდ.

რამდენად ხშირია?

კვლევების მიხედვით:

• მძიმე ალერგიული რეაქცია ანესთეზიის დროს დაახლოებით 10 000–20 000 ანესთეზიიდან ერთ შემთხვევაში ვითარდება.
• სიკვდილიანობა თანამედროვე პირობებში უკიდურესად დაბალია, რადგან ოპერაციულ ბლოკში მუდმივად მიმდინარეობს პაციენტის სასიცოცხლო მაჩვენებლების მონიტორინგი და საჭირო მედიკამენტები ხელმისაწვდომია.

რაზე შეიძლება განვითარდეს ალერგია?

ბევრს ჰგონია, რომ ალერგიას უშუალოდ ანესთეზიის პრეპარატი იწვევს, თუმცა რეალურად მიზეზი შესაძლოა სხვადასხვა მედიკამენტი იყოს, რომლებიც ოპერაციის დროს გამოიყენება.

მათ შორისაა:

• კუნთების დამადუნებელი (ნეირომუსკულური ბლოკატორები);
• ანტიბიოტიკები;
• ლატექსი (ხელთათმანები ან სამედიცინო მოწყობილობები);
• ქლორჰექსიდინი (ანტისეპტიკური საშუალება);
• იშვიათად – ადგილობრივი ან ზოგადი ანესთეტიკებიც.

რა სიმპტომები ახასიათებს?

ალერგიული რეაქციის ნიშნები შეიძლება იყოს:

• კანზე გამონაყარი ან ჭინჭრის ციება;
• ქავილი;
• ტუჩების, ენის ან სახის შეშუპება;
• სუნთქვის გაძნელება;
• არტერიული წნევის მკვეთრი დაცემა;
• გულისცემის ცვლილება;
• მძიმე შემთხვევაში – ანაფილაქსიური შოკი.

ოპერაციის დროს პაციენტი მუდმივი მონიტორინგის ქვეშ იმყოფება, ამიტომ ასეთი ცვლილებები, როგორც წესი, სწრაფად ვლინდება.

როგორ უნდა მოემზადოს პაციენტი?

ანესთეზიის წინ აუცილებელია ანესთეზიოლოგს აცნობოთ:

• თუ ოდესმე გქონიათ ალერგიული რეაქცია მედიკამენტზე;
• გაქვთ თუ არა ლატექსის ალერგია;
• თუ ადრე ოპერაციის დროს რაიმე გართულება განვითარდა;
• გაქვთ თუ არა ასთმა ან სხვა მძიმე ალერგიული დაავადება.

ეს ინფორმაცია ექიმს ეხმარება უსაფრთხო ანესთეზიის დაგეგმვაში.

საჭიროა თუ არა წინასწარი ალერგიული ტესტი?

ყველა პაციენტისთვის – არა.

სპეციალური ალერგოლოგიური ტესტირება რეკომენდებულია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ:

• წარსულში ანესთეზიის დროს საეჭვო ალერგიული რეაქცია განვითარდა;
• ან ექიმს აქვს საფუძვლიანი ეჭვი კონკრეტულ მედიკამენტზე.

რუტინული ტესტირება იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც მსგავსი ისტორია არ აქვთ, საერთაშორისო გაიდლაინებით რეკომენდებული არ არის.

განსხვავება ალერგიასა და გვერდით ეფექტს შორის

ხშირად ერთმანეთში ერევათ:

• გულისრევა;
• ღებინება;
• თავბრუსხვევა;
• ძილიანობა;
• კანკალი.

ეს სიმპტომები უმეტესად ანესთეზიის ჩვეულებრივი გვერდითი მოვლენებია და არა ალერგიული რეაქცია.

თუ ერთხელ ალერგია განვითარდა, მომავალში რა ხდება?

თუ პაციენტს ანესთეზიის დროს დადასტურებული ალერგიული რეაქცია ჰქონდა:

• აუცილებელია ალერგოლოგისა და ანესთეზიოლოგის კონსულტაცია;
• ტარდება სპეციალური გამოკვლევები ალერგენის დასადგენად;
• მომდევნო ოპერაციებისას ექიმები ალერგიის გამომწვევ პრეპარატს აღარ გამოიყენებენ და შეარჩევენ უსაფრთხო ალტერნატივას.

ანესთეზიის ალერგიული რეაქცია იშვიათი, მაგრამ პოტენციურად სერიოზული მდგომარეობაა. თანამედროვე ოპერაციულ ბლოკებში პაციენტი მუდმივი კონტროლის ქვეშ იმყოფება, რის გამოც მსგავსი გართულებები, როგორც წესი, დროულად ვლინდება და ეფექტურად იმართება.

პაციენტისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ანესთეზიოლოგთან გულწრფელი კომუნიკაცია – აუცილებლად აცნობეთ ექიმს ნებისმიერი წარსული ალერგიის, მედიკამენტზე რეაქციის ან ოპერაციის დროს განვითარებული გართულების შესახებ. უმეტეს შემთხვევაში სწორედ ეს ინფორმაცია უზრუნველყოფს ანესთეზიის მაქსიმალურ უსაფრთხოებას.

გამოყენებული სანდო წყაროები:

• American Society of Anesthesiologists (ASA)
• World Federation of Societies of Anaesthesiologists (WFSA)
• European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI)
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE)