დიაბეტი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქრონიკული დაავადებაა. იგი ვითარდება მაშინ, როდესაც ორგანიზმი საკმარისი რაოდენობით ვერ გამოიმუშავებს ინსულინს ან ვერ იყენებს მას ეფექტიანად, რის შედეგადაც სისხლში გლუკოზის (შაქრის) დონე იზრდება. თუ დაავადება დროულად არ გამოვლინდა და არ გაკონტროლდა, შესაძლოა გამოიწვიოს გულის, თირკმელების, თვალებისა და ნერვული სისტემის სერიოზული დაზიანება.
რა არის პრედიაბეტი?
პრედიაბეტი არის მდგომარეობა, როდესაც სისხლში შაქრის დონე ნორმაზე მაღალია, თუმცა ჯერ კიდევ არ აღწევს დიაბეტის დიაგნოზისთვის საჭირო ზღვარს. სპეციალისტების თქმით, სწორედ ამ ეტაპზეა შესაძლებელი დაავადების პროგრესირების შეჩერება ან მნიშვნელოვნად გადავადება ცხოვრების წესის შეცვლით.
პრედიაბეტი ხშირად წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, რის გამოც ბევრი ადამიანი საკუთარ მდგომარეობას მხოლოდ მაშინ იგებს, როდესაც უკვე ტიპი 2 დიაბეტი უვითარდება.
დიაბეტის ძირითადი სიმპტომები
როგორც საერთაშორისო სამედიცინო რეკომენდაციები მიუთითებს, დიაბეტის ყველაზე გავრცელებული ნიშნებია:
- ხშირი შარდვა;
- ძლიერი წყურვილი;
- მუდმივი შიმშილის შეგრძნება;
- გამოუხატავი ან მოულოდნელი წონის კლება;
- მუდმივი დაღლილობა;
- მხედველობის დაბინდვა;
- ჭრილობების ნელი შეხორცება;
- ხშირი ინფექციები;
- ხელებსა და ფეხებში დაბუჟება ან ჩხვლეტის შეგრძნება (უფრო ხშირად ტიპი 2 დიაბეტის დროს).
ტიპი 1 დიაბეტის შემთხვევაში სიმპტომები ხშირად მოულოდნელად და სწრაფად ვითარდება, ხოლო ტიპი 2 დიაბეტი შესაძლოა ნელა, წლების განმავლობაში პროგრესირებდეს და ხანგრძლივი დროის განმავლობაში თითქმის შეუმჩნეველი დარჩეს.
აქვს თუ არა პრედიაბეტს სიმპტომები?
უმეტეს შემთხვევაში – არა. სწორედ ამიტომ ექიმები რისკ-ჯგუფში მყოფ ადამიანებს სისხლში გლუკოზისა და HbA1c-ის პერიოდულ შემოწმებას ურჩევენ.
ზოგიერთ ადამიანს შესაძლოა აღენიშნოს:
- მომატებული წყურვილი;
- ხშირი შარდვა;
- დაღლილობა;
- მხედველობის დროებითი დაბინდვა.
თუმცა ეს ნიშნები, როგორც წესი, უკვე სისხლში შაქრის უფრო მნიშვნელოვანი მატებისას ჩნდება.
ვინ არის რისკ-ჯგუფში?
პრედიაბეტისა და ტიპი 2 დიაბეტის განვითარების რისკი უფრო მაღალია, თუ ადამიანს აქვს:
- ჭარბი წონა ან სიმსუქნე;
- დაბალი ფიზიკური აქტივობა;
- ოჯახური ისტორია (დიაბეტი მშობელს, და-ძმას);
- მაღალი არტერიული წნევა;
- ასაკი 45 წელზე მეტი;
- ორსულობის პერიოდში გადატანილი გესტაციური დიაბეტი.
შესაძლებელია თუ არა პრედიაბეტის შეჩერება?
სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ პრედიაბეტი შეუქცევადი მდგომარეობა არ არის. რეგულარული ფიზიკური აქტივობა, ჯანსაღი კვება, ჭარბი წონის შემცირება და ექიმის რეკომენდაციების დაცვა მნიშვნელოვნად ამცირებს ტიპი 2 დიაბეტის განვითარების რისკს.
თუ ადამიანს აღენიშნება ზემოთ ჩამოთვლილი სიმპტომები ან მიეკუთვნება რისკ-ჯგუფს, რეკომენდებულია დროულად მიმართოს ექიმს და ჩაიტაროს შესაბამისი ლაბორატორიული გამოკვლევები. ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობის დაწყება მნიშვნელოვნად ამცირებს გართულებების განვითარების ალბათობას.
წყაროები: აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრი (CDC) – Diabetes Basics, Symptoms of Diabetes, Prediabetes.
Multimedia.ge-ს დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი.
ინტერნეტ რესურსი 2018 წლიდან ფუნქციონირებს